Skip to main content

KASAYSAYAN NG BARANGAY CABUBULAUNAN

Ang Cabubulaunan ang pinakamaliit na nayong nasasakupan ng Talavera at ang mga bukiring nasasaklaw nito ay nagwawakas sa hangganan ng Talavera at Llanera. Dalawang tao lamang ang masasabing nagmamay-ari sa mga lupain ditto at siyang kasama ng mga magsasaka sa Cabubulaunan, sina Dr. Nicanor Jacinto at Eugenio Baltao. Malayo sa kabayanan ng Talavera ang nayon at halos tag-araw lamang kung marating ng mga sasakyan sapagkat ang daang-lalawigang tumatahak sa Cabubulaunan ay sinisira ng tubig na umaapaw sa lansangan kung panahon ng tag-ulan.
Dakong 1915 nang ang di nagagalaw na mga lupain ng Cabubulaunan ay natuklasan nina Geronimo Flaviano at Pedro Manzano, mga taga-Pangasinan. Hindi nagtagal ay nagsisunod ang dati nilang mga kababayan at kamag-anakan sa Pangasinan at lalawigan ng Ilocos Norte. Sa kanilang pagkakaingin ay natagpuan nila ang maraming puno ng bangkal o “Bulala” sa kanilang wika. Lubhang marami ang mga punong kahoy na ito at hindi kakaunting hirap ang kanilang pinuhunan upang yaon ay kanilang malipol. Naging bukang bibig nila ang pook na matatagpuan ang makapal na puno ng bulala. Nang itatag nila ang nayon ay ang pangalang ito ang kanilang itinawag kahit natuod na nila ang mga ugat ng nasabing mga punongkahoy.
Kabilang sa mga nagtatag ng nayon sina Damian Lastimosa, Esteban Manzano, Gorgonio Manzan, Arcadio Dacanay, Ciriaco Valle, Geronimo Sugaste, Juan Gamino, Mariano Dumaguing, Giron Dumaguing, Mariano Gamino, Alfredo Fernandez, Cirilo Fernandez, Hilario Onarse, Pedro Somera at Felipe Frasa. Sila ang unang namuwisan kay Don Andres Jacinto na ang ibinibigay nilang buwis at tatlong kabang palay isang taon sa bawat ektarya ng lupang kanilang sinasaka.
Dating maraming tahanan sa Cabubulaunan at mga taga-nayon at madalas na nagkakaroon ng kasayahan na tulad ng pasalat at sayawan. Subalit dumating ang panahong naging abo ang buong nilang nayon nang sunugin ang mga PC ng Nenita Unit ang kanilang mga tahanan sapagkat kinukupkop diumano nila ang mga taong-labas na kaaway ng pamahalaan. Kabilang sa mga sinunog ang tahanan nina Pedro Manzano, Gorgonio Manzano, Rodrigo Manzano, Jaime Sugaste, Pedro Berdadero, Emilio Berdadero, Anastacio Berdadero, Hermogenes Lumibao, Alfredo Lumibao, Alfredo Fernandez, Inocencio Dumaguing,Ciriaco Valle, Tranquilino Abugadie, Alejandro Lastimosa, Pedro Somera, Pedro Hernandez, Esteban Manzano, Felipe Dumaguing, Damian Lastimosa, Arcadio Dacanay, Ricardo Santos, Casimiro Seson at Santos Pobre. Nagkahiwa-hiwalay ang dating magkakanayon sa paglikas upang humanap ng kaligtasan sa malalayong pook pagkatapos na hulihin at pahirapan ang tatlo nilang kanayon na sina Alfredo Fernandez, Pedro Berdadero at Ricardo Santos. Ang isa pa nilang kanayon na naputi ang buhay noong panahon ng digmaan ay si Arcadio Berdadero na hinuli ng mga hapones at binaril sa kabilanng ibayo ng Ilog-Talavera.
Taong 1951 nang magsimulang bumalik sa Cabubulaunan ang dating mga taganayon. Mula sa sa mga kagamitang kinalap nila kung saan-saang mga kagubatan ay muli silang nagtayo ng kanilang mga tahanan. Nilinis nila ang naging talahiban nilang mga saka at sinikap nilang mapagyaman ang napabayaan nilang mga bukirin. Sa kabila ng mga kasawiang inabot nila sa buhay ang hangaring mapanumbalik ang dati nilang kalagayan at maka-igpaw sa karalitaan ay ningas na hindi namamatay sa kanilang mga puso.
Ang mga namuno sa nayon bilang mga tinyente del baryo si na Felipe Frasa, Rufo Flaviano, Giron Dumaguing, Gorgonio Manzano, Pedro Felipe, Pedro Manzano, Damian Lastimosa, Felix Domingo, Alfredo Fernandez, at David Castaneto. Ang mga kasalukuyangg nanunuparan bilang pansamantalang punong-nayon ay si Horonio Umayam at ang mga kagawad ng sangguniang-nayon ay sina Alfredo Lumibao, Hermogenes Lumibao, Ricardo Onarse, Flaviano Corpuz at Nicolas Manuel. Kalihim-ingatyaman si Ricardo Onarse at ang mga pulis-nayon sina Rodrigo Dacanay at Onofre Defiesta.
Ang mga taga-nayon na nakatapos ng iba’t-ibang karunungan ay ang mga sumusunod: Aida Fernandez, pananahi (damit pambabae at panlalaki); Monica Manzano, pananahi (damit pambabae); Ismaela Lumibao, pananahi at pagkukulot.
SOURCE: Libro ng Kasaysayan ng Talavera, Nueva Ecija na sinulat ni TOMAS I. PAGADUAN
#talaveratourism
#talaveraangpusongnuevaecija
#LoveThePhilippines

Official Website Talavera Municipality